Kastamonu Barosu: Yargıda Yapay Zeka Savunma Hakkını Tehdit Ediyor

Kastamonu Barosu, Türkiye genelindeki çok sayıda baro ile eş zamanlı olarak gerçekleştirdiği ortak basın açıklamasında, son günlerde yargı sistemine entegre edilmesi planlanan yapay zeka uygulamalarına karşı sert bir duruş sergiledi. Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından gündeme getirilen yargıda yapay zeka kullanımı ve vatandaşların hukuki süreçlerde dijital destek alması yönündeki projelerin yakından takip edildiğini belirten baro yönetimi, bu durumun savunma hakkının özüne zarar verebileceği uyarısında bulundu. Kastamonu Barosu, adaletin sadece teknik bir veri işleme süreci olmadığını, insan onuru ve vicdani muhakeme ile şekillenen kutsal bir hak arama mücadelesi olduğunu vurguladı.

Açıklamada, adil yargılanma hakkının ancak bağımsız ve tarafsız bir yargı önünde, etkin bir savunma mekanizmasıyla mümkün olabileceği ifade edildi. Kastamonu Barosu yetkilileri, savunma hakkının dijital algoritmalara veya mekanik yazılımlara devredilmesinin hukuk güvenliğini temelinden sarsacağını dile getirdi. Yargı sistemindeki teknolojik dönüşümün, avukatlık mesleğini ikame edecek bir boyuta ulaşmasının kabul edilemez olduğu belirtilirken, bu tür yaklaşımların anayasal güvencelerle çeliştiği savunuldu. Baro, hukuki süreçlerin her vakaya özel, somut delillere dayanan ve insan eliyle yürütülen bir değerlendirme gerektirdiğinin altını çizdi.

Kastamonu Barosu'ndan Savunma Hakkı Vurgusu

Kastamonu Barosu tarafından yapılan açıklamada, Avukatlık Kanunu’nun 1. maddesine atıfta bulunularak avukatlığın bir kamu hizmeti olduğu ve yargının kurucu unsurlarından biri olan bağımsız savunmayı temsil ettiği hatırlatıldı. Kanun’un 35. maddesi uyarınca, hukuki mütalaa verme, yargı mercileri nezdinde hak savunma ve adli işlemleri takip etme yetkisinin münhasıran avukatlara ait olduğu vurgulandı. Vatandaşların avukat yardımı olmaksızın yapay zeka platformları üzerinden hukuki destek almasına imkan tanınmasının, bu kanuni düzenlemeleri baypas etmek anlamına geleceği ifade edildi. Bu durumun, savunma dokunulmazlığına yönelik doğrudan bir müdahale olduğu belirtilerek, hukuki güvenliğin zayıflatılmaması gerektiği kaydedildi.

Baro yetkilileri, yargıda kalitenin artırılmasının yolunun yapay zeka kullanımından ziyade, savunma makamının güçlendirilmesinden geçtiğini belirtti. Açıklamada, "Yapay zekanın bir hakim gibi karar vermesi ne kadar hukuk mantığına aykırı ise, idarenin vatandaşlara yapay zeka üzerinden avukatlık hizmeti sunma yaklaşımı da o derece sakıncalıdır" ifadelerine yer verildi. Hukuki süreçlerin salt veri analitiği ile çözülemeyeceği, her davanın kendine has dinamikleri ve insani boyutları olduğu, bu boyutların ancak bir avukatın mesleki sorumluluğu ve vicdani süzgeciyle yönetilebileceği aktarıldı.

Vicdani Muhakeme ve Dijitalleşme Dengesi

Kastamonu Barosu, dijitalleşmenin bir amaç değil, yargısal süreçleri destekleyen bir araç olarak konumlandırılması gerektiğini savunuyor. Teknolojik imkanların, mahkemelerin iş yükünü azaltacak teknik altyapı iyileştirmelerinde kullanılmasına destek veren baro, bu teknolojinin karar alma veya savunma yapma gibi temel yargısal faaliyetlerin yerine geçmesine ise kesin bir dille karşı çıkıyor. Adaletin, matematiksel bir sonuçtan ibaret olmadığı, vicdani bir süzgeçten geçen insani bir muhakeme ürünü olduğu vurgulanarak, algoritmaların insan duygularını, toplumsal değerleri ve hakkaniyet ilkelerini tam olarak kavrayamayacağı ifade edildi.

Hukuk devletinin en temel unsurlarından biri olan hak arama hürriyetinin, algoritmik sınırlara indirgenemeyecek kadar geniş bir kapsamda değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Kastamonu Barosu, teknolojik dönüşümün avukatlık mesleğini kısıtlayan veya mesleki yetkileri daraltan bir noktaya evrilmesine müsaade etmeyeceklerini bildirdi. Bu bağlamda, dijital araçların kullanımı konusunda yapılacak her türlü reformun, baroların ve hukukçuların görüşü alınarak, savunma hakkını zayıflatmayacak şekilde dizayn edilmesi gerektiği çağrısında bulunuldu.

Yargı Reformu ve Beklentiler

Kastamonu Barosu'nun açıklamasında, Adalet Bakanlığına yönelik somut çözüm önerileri de yer aldı. Bakanlığın önceliğinin savunma makamının yetki alanlarını tartışmaya açmak yerine, yargının diğer unsurlarını iyileştirmek olması gerektiği ifade edildi. Bu kapsamda; hakim ve savcı niteliğini artıran liyakat esaslı reformların hayata geçirilmesi, yargılamayı hızlandıracak teknik altyapının modernize edilmesi ve adliyelerin fiziki imkanlarının iyileştirilmesi gerektiği vurgulandı. Bağımsız savunmanın güçlendirilmesinin, toplumun adalete olan güvenini artıracak en temel adım olduğu dile getirildi.

Sonuç olarak Kastamonu Barosu, yargının kurucu unsuru olan savunmanın, teknolojik araçlar bahane edilerek zayıflatılmasına karşı hukuki ve kurumsal mücadelesini sürdüreceğini duyurdu. Yapay zeka adı altında hukuk hizmetlerinin mekanik bir yapıya indirgenmesine yönelik her türlü girişime karşı kararlılık mesajı verildi. Baro, vatandaşların hak kaybına uğramaması ve savunma hakkının kutsallığının korunması adına sürecin yakın takipçisi olacağını belirterek açıklamayı sonlandırdı. Bu açıklama, sadece bir mesleki hak savunusu değil, aynı zamanda demokratik hukuk devletinin korunması yönünde güçlü bir irade beyanı olarak nitelendirildi.